THỰC HIỆN MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI VIỆT NAM CỦA TRƯỜNG NGUYỄN BÁ NGỌC

Năm học 2017-2018, trường TH Nguyễn Bá Ngọc tiếp tục học nhân rộng mô hình trường học mới (THM) Việt Nam đến nay đã được 4 năm. Thời gian đầu, nhà trường gặp rất nhiều khó khăn về sử dụng tài liệu, phương pháp, kĩ thuật dạy và học, đặc biệt cha mẹ học sinh không đồng tình ủng hộ. Tuy nhiên, Ban giám hiệu nhà trường tâm huyết, say mê và có kinh nhiệm trong việc chỉ đạo, tư vấn và hướng dẫn giáo viên trong về phương pháp, kĩ thuật dạy học và kiểm soát chất lượng sao cho hiệu quả. Hơn nữa nhà trường có giáo viên là cốt cán về dạy học theo mô hình THM Việt Nam cấp thành phố, cấp tỉnh. Bên cạnh đó, giáo viên được phân công chủ nhiệm là người có kiến thức vững vàng, có trình độ về chuyên môn, ham học hỏi, sáng tạo - linh hoạt, có trách nhiệm trong công việc, có kinh nghiệm về giảng dạy, được sự giúp đỡ, hợp tác của các thầy cô giáo bộ môn, giáo viên trong tổ khối. Các thầy cô giáo tìm biện pháp để giải quyết các vấn đề còn khó khăn như:
Tuyên truyền tới cha mẹ học sinh, cộng đồng về mô hình THM Việt Nam. Dưới sự chỉ đạo của nhà trường, ngay từ đầu năm học, các thầy cô đã thông báo tới học sinh của lớp mình chủ nhiệm và cha mẹ học sinh trong lớp về tài liệu học. Tuyên truyền về tài liệu học 3 trong 1 (Tài liệu cho giáo viên, học sinh, cộng đồng) hiện hành rất hiệu quả. Cách học mô hình THM Việt Nam vào các buổi họp phụ huynh. Cha mẹ nào còn lăn tăn, chưa hiểu, tôi giải thích, phân tích tính ưu việt của mô hình này, đưa ra ví dụ cụ thể về kết quả đã đạt được của học sinh học mô hình THM Việt Nam trong những năm học gần đây. Giáo viên còn mời cha mẹ trực tiếp dự một hoạt động, một giờ học, xem băng hình dạy mẫu một hoạt động, tiết học. Cha mẹ còn được tham gia cùng các con những chương trình nhà trường tổ chức để chứng minh điều mình vừa đưa ra. Từ đó, cha mẹ các em tuyên truyền cho nhau, học sinh trao đổi cách học, kết quả khi tham gia các hoạt động. Hướng dẫn cha mẹ tham gia cùng học sinh hoạt động ứng dụng, đánh giá học sinh.Hướng dẫn học sinh phương pháp tự học, rèn kĩ năng tự giác tự chủ học và nền nếp lớp. Tự học với tài liệu mà không có sự hướng dẫn là rất khó khăn với học sinh. Vì vậy, Giáo viên đã dành thời gian hướng dẫn cách học ngay từ bài đầu tiên của năm học. Ví dụ: Tiết 1. Bắt đầu từ hoạt động nào và kết thúc hoạt động nào. Xác định mục tiêu cụ thể của tiết học đó như thế nào? (Hoạt động nào thì ứng với mục tiêu đó, nếu thiếu bổ sung mục tiêu cho phù hợp, cụ thể.). Trong tài liệu Hướng dẫn học sử dụng logo, chuẩn bị bài ở nhà như đọc bài, ôn bài cũ. Trong quá trình học, tổ chức cho các em thực hiện học cá nhân (chủ đạo) - cặp - nhóm. (nhóm trưởng điều hành) dưới sự giám sát của giáo viên, nhóm trưởng không để các em ngồi chơi, luôn rèn tính tự giác, tự chủ. Nếu vấn đề nào chưa hiểu chia sẻ cùng bạn bên cạnh, nhóm, giáo viên giúp đỡ, hỗ trợ. Ngoài ra, giáo viên phối hợp tốt với cha mẹ, cộng đồng rèn ý thức cho con em mình học, hỗ trợ hoạt động ứng dụng khi học sinh cần thiết. Quan tâm rèn nề nếp lớp, phát huy chức năng tự quản của Hội đồng tự quản của lớp. Rèn ý thức tự học, tự chủ, tự giác trong học tập cho từng học sinh,… thường xuyên tuyên dương, khen ngợi những em nhận thức chậm, ghi nhận sự  tiến bộ cho dù chỉ rất nhỏ của từng học sinh. Trao đổi với học sinh, với cha mẹ các em về sự tiến bộ hoặc phối hợp giáo dục các em.        Hướng dẫn học sinh điều hành, chia sẻ, khắc sâu kiến thức. Muốn học sinh biết điều hành nhóm, lớp thì giáo viên cần làm mẫu cho các em điều hành theo, đóng vai là học sinh, là nhóm trưởng; tập huấn, bỗi dưỡng kĩ năng cho các nhóm trưởng, các trưởng ban, chủ tịch, phó chủ tịch hội đồng tự quản; cho học sinh đi học tập kĩ năng điều hành chia sẻ ở lớp có học sinh điều hành tốt. Muốn các em điều hành nội dung gì trong mỗi hoạt động thì giáo viên phải chuẩn bị nội dung chuyển cho các nhóm trưởng, hội đồng tự quản thực hiện. Tạo mọi cơ hội cho học sinh thể hiện, phát huy hết năng lực của mình. Dựa vào mỗi nội dung kiến thức bài học, giáo viên hướng dẫn học sinh hỏi các câu hỏi: Vì sao? Tại sao? Bạn thực hiện như thế nào? Hỏi xuôi - hỏi ngược để khắc sâu kiến thức. Đề cao và phát huy vai trò của các nhóm trưởng trong việc đôn đốc, giám sát, hỗ trợ, giúp đỡ các thành viên, tổ chức cho các bạn chia sẻ hoặc biết nhờ thầy cô hỗ trợ khi gặp khó khăn trong qua trình học tập. Thường xuyên khích lệ sự tham gia tổ chức điều hành một số hoạt động trước lớp của Hội đồng tự quản trong từng tiết học. Giáo viên chú ý luân phiên nhóm trưởng, (có thể phân công nhóm trưởng theo từng môn học); Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kĩ năng điều hành, chia sẻ theo từng tháng với mức độ yêu cầu cao dần để tất cả các thành viên trong nhóm đều điều hành nhóm một cách hiệu quả, biết cách kiểm soát các bạn khi thực hiện hoạt động nhóm, không để bất cứ một học sinh nào ngồi chơi. Từ đó, em nào cũng được điều hành, thông qua đó các em sẽ bạo dạn, tự tin hơn. Hằng ngày rèn cho học sinh kĩ năng làm việc theo nhóm, kĩ năng học tập hợp tác, kĩ năng điều hành, giao tiếp vì đây là kĩ năng cần thiết để hình thành kĩ năng tự học. Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác. Chú trọng, quan tâm đến cách làm việc của từng cá nhân học sinh trong từng hoạt động của tiết học. Với những học sinh yếu, giáo viên cần xác định rõ mục tiêu cần đạt ở mức độ thấp hơn, có thể chẻ nhỏ câu hỏi, đưa ra những câu gợi ý, gợi mở giúp các em hoàn thành các yêu cầu để đạt được mục tiêu đó. Phát huy vai trò của học sinh trong việc hỗ trợ, kiểm soát, đánh giá các bạn cùng giáo viên.Tự chủ nội dung, chương trình; điều chỉnh; bổ sung tài liệu; làm đồ dùng và kết nối với công cụ trong lớp học hiệu quả. Chương trình học của Bộ giáo dục là dùng chung cho tất cả học sinh thành thị, nông thôn, vùng cao, vùng thấp. Vì vậy, giáo viên phải: Tăng cường nghiên cứu kĩ bài dạy, điều chỉnh nội dung, hình thức hoặc thêm chỉ dẫn (nếu cần) để phù hợp với đối tượng học sinh trong lớp...trước khi lên lớp. Tài liệu học cần điều chỉnh nội dung hoặc chỉ dẫn học, bổ sung thêm chỉ dẫn sao cho cụ thể, học sinh dễ học. Chú ý không được làm khó hơn, phức tạp hơn  với tài liệu cũ. Ví dụ: Thêm chỉ dẫn: Hoạt động làm vào vở hay làm vào phiếu bài tập; Thêm câu hỏi để chia sẻ, trao đổi tìm cách giải bài,...Tự chủ nội dung học như về từ ngữ địa phương, kiến thức phù hợp với vùng miền, đối tượng lớp mình. Ví dụ: Bài tập làm văn kể về cảnh biển mà học sinh ở miền núi ta có thể điều chỉnh: Kể về cảnh đẹp rừng núi quê em; Tài liệu buổi 2; Lượng kiến thức trong bài học phân chia sao cho phù hợp với đối tượng thực tế của lớp để xác định mục tiêu cụ thể hóa, dẫn đến học tập hiệu quả. Trong qua trình dạy và học, giáo viên - học sinh phải tích cực làm đồ dung dạy học đơn giản, dễ làm, cần thiết, chuẩn bị phiếu bài tập, bài tập góc…phù hợp với nội dung từng bài dạy để minh họa, quan sát, thực hành, ...sẽ gây không khí học tập, nhanh hiểu bài hơn. Từng tiết học, giáo viên tổ chức cho học sinh kết nối với các công cụ trong lớp một cách phù hợp và hiệu quả (trong hoặc cuối tiết học); Chú trọng khai thác vốn sống cũng như những kiến thức, kĩ năng hiểu biết của học sinh. Khắc sâu, mở rộng kiến thức, bài tập góc gắn nội dung bài học với thực tế cuộc sống. Mở rộng không gian lớp học, thường xuyên thay đổi hình thức tổ chức: Tổ chức các chương trình, sự kiện, câu lạc bộ, ...tạo các sân chơi để học sinh tham gia, gây hứng thú học tập. Tăng cường tiết học dưới hình thức trải nghiệm tại sân trường, vườn rau, vườn hoa, giao lưu với trường bạn.Kiểm soát chất lượng học sinh chặt chẽ. Quan tâm khuyến khích từng cá nhân học sinh tự đánh giá mình, đánh giá bạn sau khi hoàn thành mỗi nhiệm vụ học tập. Chuẩn bị hệ thống câu hỏi hoặc định hướng cho học sinh, cho nhóm trưởng cách hỏi xoáy sâu vào trọng tâm kiến thức ở từng hoạt động để chia sẻ với bạn sau mỗi khi hoàn thành. Kiểm soát luân phiên, liên tục, thường xuyên đến từng hoạt động. Giáo viên tích cực giám sát, bao quát để phát hiện và kịp thời hỗ trợ, giúp đỡ những học sinh gặp khó khăn để các em sửa lỗi ngay tại lớp có kiểm soát lại. Đồng thời kiểm soát chất lượng tiết học tới từng học sinh, mục tiêu không để quên, bỏ xót học sinh. Quan tâm đặc biệt tới các đối tượng học sinh chậm, yếu. Dựa trên sự đánh giá của học sinh, giáo viên tổ chức đánh giá kết quả và hiệu quả học tập của từng học trong lớp ở từng tiết học. Đưa bài tập vận dụng để học sinh giải, từ đó giáo viên nắm được học sinh biết vận dụng hay không. Thường xuyên trao đổi với cha mẹ học sinh về học sinh để lôi kéo sự vào cuộc của gia đình trong quá trình dạy học và tham khảo ý kiến của cha mẹ học sinh để có sự đánh giá toàn diện và chính xác với từng học sinh trong lớp. Kiểm soát chất lượng phải phù hợp chuẩn kiến thức, kĩ năng và định hướng phát triển năng lực, gồm các câu hỏi, bài tập được thiết kế theo 4 mức.Qua một số việc làm trên, mô hình THM Việt Nam đã mang lại kết quả khá tốt cho nhà trường, đến nay giáo viên dạy thông thạo phương pháp đó. Cha mẹ học sinh thấu hiểu, thông suốt, yên tâm và ủng hộ hết mình về mô hình trường học mới Việt Nam cả về tinh thần và vật chất. Học sinh biết chủ động tự học, sử dụng tài liệu học thành thạo với hình thức học cá nhân (chủ đạo) để  khám phá kiến thức mới. Trao đổi chia sẻ cặp, nhóm, lớp  hiệu quả. Kiểm soát chất lượng, chuẩn bị bài, giơ thẻ để giáo viên hỗ trợ khi cần thiết tốt. Chủ tịch Hội đồng tự quản biết điều hành, chia sẻ, tương tác với bạn, với thầy cô để khắc sâu kiến thức. Phát huy tối đa công cụ lớp học, kết nối phù hợp, tích hợp các môn học, liên hệ, với thực tế tốt. Hội đồng tự quản đoàn kết, biết chia sẻ công việc, tình cảm cho nhau, giúp đỡ nhau trong học tập cũng như trong cuộc sống. Việc kiểm soát chất lượng chặt chẽ thường xuyên tới từng nội dung, từng hoạt động. Hình thức kiểm soát phong phú, đa dạng như đặt câu hỏi, làm bài viết, trả lời trắc nghiệm,...Chất lượng học tập của học sinh ngày càng được nâng lên và bền vững. Tuy nhiên, giáo viên của trường không dừng lại ở đó mà tiếp tục học hỏi, nghiên cứu, học tập để nâng cao tay nghề sao cho đáp ứng được nhu cầu học hiện nay của nước ta.